Mens en natuur

• Uiteenzetting prof. Tim Jackson: 'Welvaart zonder groei'

  Professor Tim Jackson pleit voor een overgang naar en ander economisch model. Hij gaf daarover een uiteenzetting die u hieronder kunt bekijken. 
  (Of hier kunt u de video met ondertitels in het Nederlands bekijken)
  
  
  

  • 'We zitten dus vast in een soort val. Het is een dilemma, een dilemma van groei. We kunnen er niet mee leven maar ook niet er zonder. Dump het systeem of verniel de planeet.'

  Volgens de professor moet er iets veranderen aan ons economisch systeem. We zitten vast in de groei, maar toch hebben we die groei nodig. Dat is waar want, door de groei van allerlei systemen en technologieën doen we de economie achteruit gaan, en daar moeten we dan weer oplossingen voor vinden. Mensen gaan de producten die de economie geproduceerd heeft kopen. Daardoor is er weer meer geld voor de economie zodat deze vooruit kan gaan en nieuwe producten ontwikkelen.
  

  • 'Wat willen mensen tijdens een crisis, tijdens een recessie? Ze willen zich veilig stellen. Ze willen naar de toekomst kijken. Ze willen minder uitgeven en meer sparen. Maar sparen is dan net verkeerd vanuit het gezichtspunt van het systeem. Keynes noemde dat de "paradox van de soberheid." - sparen vertraagt het herstel. En politici manen ons voortdurend aan om meer krediet op te nemen en minder te sparen, zodat we het spel weer op de rails kunnen krijgen, zodat we de op groei gebaseerde economie aan de gang kunnen houden. Dat is een tegenstrijdigheid, hier komt het systeem niet overeen met wat we zijn als mens.'

  Tijdens een crisis is het dus niet goed voor de economie om te gaan besparen, want dat vertraagt het herstel.
  Het is eigenlijk een vicieuze cirkel:
  Crisis -> mensen gaan besparen -> bedrijven hebben geen winsten meer omdat mensen veel minder uitgeven -> minder produceren -> minder werkvolk nodig -> mensen worden ontslagen -> mensen gaan minder uitgeven omdat ze minder geld nodig hebben -> ...
  

  • 'Adam Smith sprak, 200 jaar geleden, over ons verlangen naar een leven zonder schaamte. Een leven zonder schaamte betekende in zijn tijd een linnen hemd en vandaag, al heb je dat hemd nog altijd nodig, heb je ook nog een hybride wagen nodig, een HDTV, twee vakanties per jaar in de zon, een netbook of iPad, het lijstje gaat maar door - een bijna onuitputtelijk aanbod van goederen, aangedreven door deze angst. Zelfs als we ze niet willen hebben moeten we ze kopen omdat, als we ze niet kopen, het systeem vastloopt. En om dat te vermijden hebben we tijdens de laatste 20, 30 jaar, de geldvoorraad uitgebreid, credit en debet verhoogd, zodat de mensen dingen konden blijven kopen. En natuurlijk was die uitbreiding diep vervlochten met de crisis.'

  Deze uitspraak klopt volgens mij wel. Er is een heel groot aanbod van goederen op de markt, en als we deze goederen niet kopen zal het systeem vastlopen. Er komen smartphones op de markt en plots wil iedereen een smartphone. De winkels spelen daarop in en maken nog eens extra reclame en daardoor worden mensen aangezet om een smartphone te kopen, want je kan er 'zoveel meer' mee doen. Men gaat app's en programma's ontwikkelen voor smartphones waardoor de mensen die nog geen hebben ook een willen. Winkele creeeren speciale acties en promoties voor mensen met een smartphone, omdat je dan een QR-code kan lezen (zo'n streepjescode maar dan in een vierkantje). En ga zo maar door...

  
  

  • 'Maar in feite bleef die kinderlijke foute voorstelling bij me hangen, omdat het me plots duidelijk werd waarom we voor de hand liggende zaken toch niet doen. We zij zo bezig met het buiten houden van de giraffen - de kinderen 's morgens naar school brengen, zelf op tijd naar het werk gaan, met het overleven van hopen e-mail, alledaagse politiek, winkelen, eten maken, elke avond een paar kostbare uren weg te vluchten naar prime-time TV of TED online, de hele dag bezig met het buiten houden van de giraffen.'

  Volgend de professor doen wij als gewone werkmensen niets aan de natuur omdat we het de druk hebben in ons gewone leven. We hebben geen tijd meer over om nog op te komen voor de natuur.
  Dat vind ik eigenlijk wel waar, en daarom vind ik het erg dat mensen geen tijd vrijmaken om eens hun huis te laten controleren waar ze nog meer kunnen besparen of waar ze nog ecologischer kunnen omspringen. Het kost allemaal wel geld, maar uiteindelijk zal je dat geld terugverdienen omdat je bespaart en je zal er de natuur ook mee helpen omdat je ze minder kapot helpt. Eén ding is zeker, er moet iets veranderen.

Mens en natuur

Geremde hoper (23%)
- wil wel, maar doet niet
- milieu = belangrijk
- maar gedragen zich er niet naar
Groene doener (20%)
- wil en doet 
- milieu = belangrijk en dat uit zich in hun gedrag
Gelaten ontkenner (31%)
- Wil niet, doet niet

- ‘wetenschap zal het probleem wel oplossen’.

Onschuldige wachter (26%)

- wil niet, doet wel

- goed op de hoogte

- maar willen geen inspanningen leveren

- ‘overheid moet meer doen’

- Gedrag toch vrij milieuvriendelijk

(Bron: cursus RZL 2012-2013)
 
Ik denk dat ik bij de geremde hoper hoor. Ik wil er wel iets aan doen maar ergens is het niet echt mogelijk. Ik neem de bus en ga veel met de fiets, maar op vlak van afval denk ik dat ik dan weer heel slecht scoor. Op vele vlakken kunnen we nog veel minder afval weggooien, maar dit kost veel energie, energie die vele mensen er niet willen aan besteden.
Het zou veel beter zijn moest iedereen bij 'Groene doener' zitten, maar dit is onmogelijk denk ik.

Op welk vlak is het het moeilijkst om je gedrag ecologischer te maken?
Voeding vind ik voor mij het moeilijkste om ecologischer te gaan handelen.
Ik zoek meestal naar het goedkoopste product en de producten die op een ecologische manier zijn verpakt kosten meestal meer.
Als ik boterhammen meedoe naar schoon steek ik deze wel in een boterhamdoos, het neemt wel meer plaats, maar ik heb het er voor over.
Op welk vlak is het het makkelijkst om je gedrag ecologischer te maken?
Transport is voor mij de makkelijkste manier op ecologischer te handelen. Als ik naar school ga zou ik met de auto kunnen gaan, maar in plaats van de auto neem ik de fiets naar de bushalte die 2km verderop ligt. Ik neem daar de bus en doe dan de rest naar school te voet. Zo draag ik mijn steentje bij aan het minder uitstoten van CO2.

Mens en natuur

In de verschillende godsdiensten kijkt men elk op een verschillende manier naar de natuur of heeft de natuur een verschillende betekenis.
Laten we enkele godsdiensten overlopen.

• Boeddhisme

De Boeddhisten zien de aarde als een levend wezen met zorgzame eigenschappen. Volgens hen is Moeder Aarde gezond als wij samenwerken. Maar als we dit niet doen word de planeet ziek of gaat ze ten onder. Ze vinden dat de aarde nu ziek is en dat is onze eigen schuld.
Lees hier meer over natuur en Boeddhisme

• Christendom

 Bij de Christenen is natuur ook heel belangrijk; want natuur was een onderdeel van het scheppingsverhaal. Het begon dus allemaal met natuur en de mens werd er aan toegevoegd.
De natuur is ondergeschikt aan de mens maar wij moeten ze onderhouden.
Lees hier meer over natuur en christendom

• Hindoeïsme

Hindoes geloven in het goddelijke in alle levende wezens en hebben daarom groot respect voor de natuur. Sommige hindoes geloven bovendien dat de natuur een ziel kan hebben. Vooral oude bomen, bergen, grotten en bronnen zijn volgens hen geliefde woonplaatsen van de geesten.
Hindoes geloven dat je andere wezens geen pijn mag doen. Ook niet om zelf aan voedsel te komen. Ze eten dus geen vlees. De hindoes kozen een dier als respect voor de natuur: de koe. Koeien zijn voor hindoes zelfs heilige dieren!
(Bron + lees er meer over natuur en hindoeïsme)

• Islam

Tema is een organisatie die Turken bewust maakt van de noodzaak om erosie in hun land te bestrijden. Dit is in ruim 90% van het land een probleem. 
Een goede moslim gedraagt zich verantwoordelijk voor zijn omgeving en wie er voor zorgt dat medewezens uitsterven, moet in het hiernamaals verantwoording afleggen. 
Lees hier meer informatie over natuur en hindoeïsme of hier

• Jodendom 

De mens mag dingen uit de natuur gebruiken, zoals eten, hout om huizen te bouwen etc. Maar wie de natuur kapot maakt, maakt God kapot.
Bron + lees er meer over natuur en jodendom

Mens en natuur

Ik vind natuur heel belangrijk en daarom heb ik mijn (ecologische) voetafdruk ook eens berekend.
Mijn ecologische voetafdruk bedraagt 6.6 hectare, dit is eigenlijk 3.5 keer meer dan ik normaal zou mogen inpalmen. Ik vond van mezelf dat ik best wel ecologisch omspring (ik neem de bus en de fiets om naar school te gaan, we hebben thuis zonnepanelen liggen op ons huis en op de garage,...) maar dit blijkt niet zo te zijn. Uit een actie, met meer dan 9000 geregistreerde deelnemers die 40 dagen lang geen of veel minder vlees gegeten hebben, blijkt dat de ecologische voetafdruk zeer sterk gedaald is. Ze hebben hun ecologische voetafdruk met maar liefst 1.623.000m2 verkleind! In 'Basta!' werden enkele mensen beet genomen. Ze kregen eerst een filmpje te zien van een heel schattig en lief klafje Willy. Daarna kregen ze te horen dat ze dat kalfje allemaal hebben opgegeten. De mensen

België is niet goed bezig op vlak van ecologische voetafdruk, dit blijkt uit een onderzoek van WWF. België is niet alleen een van de slechtste leerlingen ter wereld – we worden enkel voorafgegaan door de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar en Denemarken – we zijn er ook sterk op achteruit gegaan. Twee jaar geleden stond België nog op de zeventiende plaats. (Bron)

Uit de weggooitest blijkt dat ik jaarlijks ruim 40 kg goed voedsel in de afvalbak gooi. Dit zijn harde cijfers, want 40 kg is wel behoorlijk veel.
Als er een yoghurtje staat in de frigo waarvan de houdbaarheidsdatum verstreken is zal ik dit niet onmiddellijk weggooien, ik zal eerst kijken of het er slecht uitziet of slecht ruikt en dan eventueel een proeven. Ik vind het belachelijk dat mensen producten gaan weggooien als de houdbaarheidsdatum nog maar 1 dag voorbij is.
Ik vind het ook erg dat supermerken al die producten die 'slecht' zijn weggooien terwijl er nog zoveel mensen zijn die blij zouden zijn als ze iets te eten hadden.

Dit bovenstaande filmpje toont op een toffe manier hoe je energie kan besparen. Dit kan je gebruiken als je je kinderen wil laten meehelpen om samen energie te besparen. Maar ook op www.climatechallenge.be vind je lesmateriaal die je kan gebruiken in je klas.
Uit een poll (hier links) op die site blijkt dat 79% vind dat iedereen iets kan doen aan de klimaatsverandering.
Wat is jou antwoord op deze poll? Laat het mij weten!

Vele mensen hebben goede voornemens om ecologischer te gaan omspringen, maar volgens mij is er nog een te groot verschil tussen zeggen dat je je gaat aanpassen en het daadwerkelijk doen.
Een hogeschool in Nederland had volgende ideeën om hun ecologische voetafdruk te verminderen.

- zonnepanelen plaatsen en meer isoleren              minder scooter, meer bus gebruiken
- korte ritten met auto beperken                               minder licht laten branden
- kijken of we UNESCO school kunnen worden       duurzame schoencadeautjes
- stoppen met roken                                                 meer de fiets gebruiken                   
- huis verkopen en dichter bij school gaan wonen   2e auto wegdoen
- ipv papier: laptop mee naar school                        minder wegwerpbekertjes gebruiken
- dubbelzijdig kopieren                                             verwarming 1° naar beneden
- minder eten weggooien opletten wat je koopt en maakt
- minder reizen                                                        zonneboiler
- minder printen                                                       licht uitdoen als het niet nodig is
- gerecycleerd materiaal kopen                               consuminderen
- zonnepanelen plaatsen                                         aansluiten bij groenestroomleverancier
- vaker fiets nemen                                                  afvalverwerking verbeteren
- MJA 3: 20% besparen tegen 2020                        meer vegetarisch eten

Ook kan je aan cohousing doen dat is samenleven met meerdere gezinnen en generaties.
Voordelen kunnen zijn: 

- Minder elektriciteit verbruiken, omdat je bvb allemaal samen naar eenzelfde tv kijkt
- Je kan samen investeren in zonnepanelen

- Als er restjes zijn van eten kan je die aan iemand geven, zo hoef je deze niet weg te gooien en zo hoeft de andere persoon geen elektriciteit te verbruiken om eten te maken.

- En zo zijn er nog tal van voordelen op ecologisch vlak 

Dit filmpje toont hoe het niet moet. Deze jongen heeft hebzucht en wil alles, als iemand ander iets heeft wij hij het ook, maar dan beter en mooier.

Hij wil meer en meer en meer en meer en meer... Hij denkt niet aan de anderen en wil niet dat ze zijn spullen aanraken, hij denkt dat ze ze zullen afnemen.
Er moet ook eens worden nagedacht wie dat allemaal maakt en hoeveel energie uit de natuur dat wel niet kost...

Tegenwoordig is natuur een heel actueel thema. Er zijn dan ook veel interviews over hoe we de natuur kunnen helpen en waarom we onze levensgewoonten doe moeilijk kunnen aanpassen. Maar ook bestaan er films of documentaires  die over dat thema handelen.